مفدمه : هر وسیله ای که حرکت داشته باشد برای شتاب مثبت یا شتاب منفی نیاز به کلاچ یا ترمز دارد .

ساختار لنت ترمز یا کلاچ از زمان تولید وسایط نقلیه دستخوش تغییرات بوده و به نسبت افزایش شتاب و سرعت وسائط نقلیه روبه بهبود گذاشته و چنانچه بر روی وسیله ای در چندین سال پیش نوعی لنت مصرف میشده دلیلی برادامه همان روش وجود ندارد و میتوان از لنتهای به روز استفاده کرد.

اهمیت لنت ترمز یا کلاچ بر روی هر نوع ماشینی به جنس بکار رفته در آن نیست بلکه کارآیی لنت است که باید از ضریب اصطکاک و سایش مناسبی برخوردار باشد تا بتواند وظیفه خود را به نحو احسن انجام دهد .

لنت معمولا از چندین قلم ماده تشکیل میشود که هر کدام از این مواد نقش خود را در ساختار لنت از نظر اصطکاک – سایش – قیمت تمام شده ایقا میکنند.

معمولا فرمولهای هر شرکت جزو اسرار آن شرکت است و افراد غیر اجازه دسترسی به فرمولها را ندارند .

لنتها به شکل های  آزبستی (معمولی ) –بافته ای – گرافیتی – متالیک – برنزی – سرامیکی و....... ساخته میشوند که هرکدام در کاربردهای خاص یا در همه موارد میتوانند کاربرد داشته باشند.

1- لنت های معمولی ( آزبستی ) هر چند که پس از تولید از شرایط خوبی برخوردار بوده  اما  به دلیل مصرف آزبست و ممنوعیت استفاده از آن در حال از رده خارج شدن هستند .

2- لنت های بافته ای به دلیل ساختار تارو پود بیشتر در صنایع سنگین از جمله حمل و نقل دریایی و در جاهایی که رطوبت زیاد باشد کاربرد دارند و میتوانند آزبستی یا بدون آزبست باشند.

3- لنت های گرافیتی  بیشتر در مصارف ماشین آلات اتوماتیک و داخل روغن کاربرد دارند که میتواند متالیک یا برنزی یا غیر متالیک باشند.

4- لنت های متالیک با توجه به از رده خارج شدن آزبست جایگزین این نوع لنت ها شده که هر چند که هنوز مشکلاتی از قبیل ایجاد صدا یا عمر کم را دارند ولی کم کم جای خود را در بازار باز میکنند.

5- لنت های سرامیکی از مقاومت و عمر بیشتری برخوردار بوده و از قیمت بالاتری نیز برخوردار هستند.

در هر حال فرقی نمی کند که جنس لنت چه باشد . هر چه باشد باید از حداقل ضریب اصطکاک و سایش برای عبور از فیلتر استاندارد برخوردار باشد .

با توجه به موارد ذکر شده فوق  ترمز ماشین بر آن است که در حد توان  کالا های سفارش شده را نزدیک  به ساختار اولیه تولید و عرضه نماید مگر اینکه  سفارش دهنده چیز دیگری بخواهد. به همین علت انواع لنت درکارخانه ترمز ماشین قابل تهیه است و به گواه شرکتهای خریدار از سابقه خوبی بین خریداران برخوردار بوده و روز به روز بر مشتریان آن افزوده میشود.

ترمز ماشین در حال حاضر فقط کارهای سفارشی قبول میکند و تولید انبوه جهت انبار ندارد و تولید از کف کارخانه مستقیما به مشتری تحویل میشود.

آزمایشات انجام شده بر روی لنت ساخته شده نشان میدهد که  تولیدات ترمز ماشین از کیفیت خوبی برخوردار است و با توجه به توانایی ساخت انواع لنت پاسخگوی صنایع مختلف است.

مقدمه
لنت ترمز یکی از قطعات مصرفی در خودرو بادرجه ایمنی Grade A یا فوق ایمنی است که این درجه ایمنی نشان از اهمیت فوق­العادهاین قطعه به ظاهر ساده دارد. در ترمز­گیری­های شدید و در مواقع حساس که بحث ایمنیجان سرنشینان خودرو و خسارات مالی سنگین مطرح است، اهمیت لنت ترمز بیشتر مشخصمی­شود. اما یکی از مواردی که رانندگان خودرو گاه­و­بیگاه با آن سروکار دارند، صدایناشی از لنت براثر ترمز کردن است. این صدا گاه در مواقع خاصِ حرکتی و گاه به دلیلاستفاده از نوعی ماده به­خصوص در لنت و یا اجزای سیستم ترمزی، تولید و باعث مراجعهمکرر دارندگان خودرو به نمایندگی شرکت­های خودروساز یا سایر تعمیرگاه­ها می­شودزیرا سبب ایجاد احساس عدم اعتماد راننده به سیستم ترمز می­گردد و این تصور رابه­وجود می­آورد که عملکرد آن اشکال دارد. این مسئله مختص یک یا چند کشور نیست بلکهموضوع روز بسیاری از شرکت­های مهم خودروساز و قطعه­ساز در دنیاست و باعث تحمیلهزینه­های گزافی به آنها شده است. هم اکنون تحقیق در این زمینه باعث تعریفپروژه­هایی در سطوح بالای تحقیقاتی در دانشگاه­های معتبر با استفاده از دستگاه­هایبسیار پیشرفته شده، اما نکته حائز اهمیت آن است که هر صدای ترمزی لزوماً به مفهوموجود عیب نیست. در ادامه به تعریف انواع صداهای ترمز و ارائه راهکارهای پیشنهادیبرای حذف آنها می­پردازیم.

انواع صدای ترمز
صدای لنت ترمز با توجه به شدتو بلندی آن، در مقالات و اطلاعات مربوط به سرویس­های تعمیر و نگهداری خودروها بااسامی و کلید­واژه­های متفاوتی مورد ­توجه قرار گرفته است، ازجمله : GrindGrunt, Moan, Groan, Squeak, Squeal و Wire Brush ولی به­طور کلی صدای ارتعاش آرام را ناله (Groan) و صدای ارتعاش سریع را جیغ (Squeal) می­نامند.

فاکتورهای طراحی لنتترمز
در طراحی لنت موارد زیر باید در نظر گرفته شود:
شیار میانی لنت ترمز بهعنوان نشانگر حد مجاز استفاده از لنت ترمز همچنین محلی برای خروج گاز و گرد و غبارناشی از مصرف لنت است.
1- در شرایط متفاوت جوی می­بایست کارایی یکسانی داشتهباشد. این کارایی مطلوب باید در محدوده متفاوت دمایی هنگام رانندگی نیز حفظشود.
2- پدال­گیری خوب در تمام مواقع.
3- طول عمر بالا (به لحاظ صرفهاقتصادی(
4- قابلیت عملکرد در شرایط متفاوت، بدون ایجاد صدا.
5- لنت باید بهنحو مطلوبی توانایی توقف خودرو را داشته باشد.
6- محدودیت­های ابعادی برایمونتاژ.
7- عدم استفاده از مواد آزبستی.
8- خروجی غبار کمتر (به­منظور تمیزباقی ماندن چرخ(

میزان خروجی غبار لنت و تفاوت سطوح داخلی دو چرخ
گاهاستفاده از یک ماده نرمتر برای لنت به­منظو جلوگیری از ایجاد صدا پیشنهاد می­شودکه این موضوع به کاهش عمر لنت می­انجامد.

مواد مورد استفاده در لنتترمز
در این قسمت با بخش­های اصلی ساختمان لنت ترمز آشنا می­شوید زیرا شاید دربرخی موارد تغییر ساختار مواد مصرفی در لنت، یکی از راه­های حذف صدا باشد. موادی کهدر ترکیب لنت مورد استفاده قرار می­گیرند، عبارتند از: مواد اصطکاک­زا مثل گرافیت،پودر فلز مانند سرب، روی، برنج و آلومینیم، مقیدکننده­ها، پُر­کننده ها و عواملبهبود­دهنده که در ادامه به تشریح هر ­یک می پردازیم.

1- پودر فلز به منظورافزایش مقاومت مواد در برابر دما و سایش به ترکیب اضافه می­شود.
-2 مقیدکننده­ها (Binder): چسب­هایی هستند که مواد اصطکاکی را کنار هم نگه می­دارند. رزینPhenolic رایج­­ترین نوع آن است.
 Filler -3ها همانند تراشه­های لاستیکی هستند که درمقادیر کم برای کاهش صدای لنت به ترکیب افزوده می­شوند.

تاثیر نوع لنت ترمز بر ایجاد صدا

تنوع بسیارنوع لنت و ترکیبات موجود در آن، تاثیر قابل­توجهی بر صدای تولیدی لنت می­گذارد. درذیل به بعضی از پارامترهای مربوط به آن اشاره می شود.

لنت­های نیمه فلزی: معمولاً باعث ایجاد صدا می­شوند که این مسئله به­دلیل سختی بیشتر آنها نسبت بهلنت­های غیر­آزبستی است. ترکیبات فلزی این نوع لنت­ها، هنگام ترمز­گیری و سایش فلزبه فلز باعث ایجاد صدای جیغ می­شود.

مقدار Fillerها و Binderها در مادهاصطکاکی لنت تفاوت چشمگیری در میزان صدای جیغ تولیدی از لنت­های جلو یا عقب ایجادمی­کند. در این حالت افزودن اجزایی نظیر گرافیت،کربن و ترکیبات بهبود­دهنده لاستیکیمی­تواند باعث کاهش صدای لنت شود. اضافه کردن برنج می­تواند باعث رفع ارتعاشات وهمچنین تمیز­کاری دیسک و یا کاسه چرخ شود.

شکل هندسی لنت نیز می­تواند برمیزان صدای تولیدی موثر باشد. لنتی با گوشه­های پخ­خورده می­تواند روی دیسک ترمز،بدون ایجادارتعاش بلغزد. همچنین لنت­های چاک­دار باعث تغییر فرکانس لنت­های مرتعشمی­شوند.

بعضی لنت­ها پوششی ویژه دارند که به سطح دیسک منتقل می­شود. اینپوشش­ها باعث ایجاد یک نوع فیلم روی دیسک می­شوند که ارتعاش و صدا را کاهشمی­دهد.

صدای جیغ ترمز عقب اغلب به­دلیل انباشته شدن گرد لنت و ... بینلنت­ها و کاسه چرخ تولید می­شود. برای حل این مشکل، گرد و غبار ناشی از لنت ترمز رااز روی کفشک­ها و صفحه پشت­بند لنت و اجزای مربوطه پاک کنید.


اقداماتاولیه برای حذف صدای ترمز
علت اولیه صدای ترمز ارتعاش است. در ترمزهای دیسکیارتعاشات می­تواند بین لنت و دیسک، لنت و کلیپر یا کلیپر و اتصالات نصب شده بر رویآن وجود داشته باشد. در ترمزهایی که از سیستم کاسه چرخ استفاده می­کنند، ارتعاشاتمی­تواند بین کفشک و کاسه چرخ یا کفشک و صفحه پشت­بند آن ایجاد شود. همچنین ارتعاشدر یک قسمت می­تواند باعث تحریک و ایجاد ارتعاش در قسمت دیگر شود؛ به­خصوص که قطعاتپیوسته در حال سبکتر شدن هستند و به این ترتیب ارتعاش آسانتر صورتمی­گیرد.

برای حذف صداهای اولیه، استفاده از صلبیت اجزای سیستم ترمزی دراولویت است که در طراحی سیستم های ترمزی، دمپینگ یا حذف­کننده ارتعاش اولیه توسطعوامل ذیل قابل اجراست:

· هنگام ترمز به دقت گوش کنیم و ببینیم صدایی از لنتشنیده می­شود یا نه و در صورت لزوم چک کنیم لنت­ها در جای خود محکم هستند؛ به طوریکه با دست جابه­جا نمی­شوند.

· استفاده از عایق ها که Shim نیز نامیدهمی­شوند. در­حقیقت عایق­ها یک مجزا­کننده­اند که همانند بالشتک عمل می­کنند و برایجلوگیری از ارتعاشات مورد استفاده قرار می­گیرند. اگر لنت­ها در جای خود به­درستینصب شده باشند ولی هنوز صدا تولید ­کنند، یکی از ارزانترین و موثرترین راه­ها برایاز بین بردن صدای مذکور این است که لنت­ها را از جای خود در­آوریم و پشت آنها Shim نصب کنیم زیرا Shimها ارتعاشات بین لنت و کلیپر را کاهش می­دهند.

 .  گیره­هاکه با محکم کردن اتصالات و اجزا به یکدیگر باعث افزایش صلبیت سیستم ترمزی می­شوندباید امتحان گردند و مطمئن شویم به­درستی نصب شده­اند و در جای خود محکمهستند.

.  همه گیره­ها، پین­ها و فنرها که به­واسطه دمای بالای ترمز حالتفنری خود را از ­دست داده و شُل شده اند باید تعویض شوند.

.  تمیز کردن وروغنکاری متعلقات کلیپر به حذف ارتعاشات کمک می­کند. ارتعاشات می­تواند به­دلیلخرابی یا لق بودن قطعات و اجزای مربوطه باشد.

 . جایگزینی پین­ها و بوش­هانیز می­تواند به عنوان یک راه­حل در نظر گرفته شود.

 . اگر کلیپر بسیار کهنهشده است و لَق­لَق می­زند، شاید تعویض آن تنها راه حل ممکن باشد.

 . یکی دیگراز علل صدای جیغ در ترمزهای عقب، تماس ضعیف بین کفشک و کاسه چرخ است که این مشکل باجایگزینی لنت­های ترمز عقب یا پرداخت مجدد سطح داخلی کاسه چرخ قابل­حلاست.

 . گرفتن لَقی اجزای سیستم ترمز عقب که باعث ایجاد ارتعاش بین صفحهپشت­بند و لنت ترمز عقب و در­نهایت عامل ایجاد صداست، یکی دیگر از راه­های حذف صدایترمز عقب به­شمار می­رود.



تاثیر دیفرانسیل جلو یا دیفرانسیل عقببودن خودرو بر صدای ترمز

خودروهای دیفرانسیل جلو یا عقب به­علت وجود تفاوتاساسی در سیستم­های انتقال قدرتشان، بر عملکرد سیستم­های ترمزی خود تاثیرمی­گذارند.

1- در طراحی، اجزای سیستم ترمزی در خودروهای دیفرانسیل جلوکوچکتر و دارای جرم کمتری هستند لذا دمپینگ موثری روی سطح نویز اولیه نخواهند داشت؛در حالی­که اجزای سیستم ترمزی در خودروهای دیفرانسیل عقب به­دلیل داشتن اجزایسنگین­تر نظیر تعلیق، Spindle و فریم های بزرگ، نویز اولیه را جذب می­کنند.
2- در خودروهای دیفرانسیل جلو بخش عمده عمل ترمز­گیری توسط ترمزهای جلو و بخش کمتری ازآن توسط ترمزهای عقب انجام می­شود؛ در حالی که این قضیه در خودروهای دیفرانسیل عقبحالت ضعیفتری دارد. به این دلیل دمای عملکرد در خودروهای دیفرانسیل جلو بسیاربالاتر است که نتیجه آن، افزایش درصد شیشه­ای شدن و همچنین افزایش صدای جیغ لنت درلنت­های ترمز جلوست.



ملاحظات تولیدی و مونتاژی برای حذف صدایترمز

صداهایی که در ترمز­گیری سبک تولید می­شود، متناسب با دوران چرخ است واحتمال دارد تا توقف کامل خودرو ادامه یابد؛ به خصوص هنگامی که فشار کمی به پدالوارد می­شود. برای تشخیص این مشکل می­بایست موارد ذیل آزمایش شود:

 Rotor Run Out

انحراف زیاده از حد دیسک باعث سایش نا­منظم دیسک و لنت و همچنینحرکت لنت هنگام درگیری دیسک با لنت می­شود که در نهایت ارتعاشِ به­وجود آمده سببایجاد صدا خواهد شد.

انحراف دیسک باعث سایش نا­منظم می­شود.

 Parallelism
ضخامت دیسک می­بایست حداقل در 4 نقطه چک شود. تغییرات در ضخامت دیسکمی­تواند به حرکت لنت و ایجاد نویزهای ناخواسته بینجامد. در مواردی که ضخامت لنت کممی­شود، لنت به سمت داخل حرکت می­کند و هنگامی که ضخامت لنت افزایش می­یابد، لنت بهسمت خارج رانده می­شود که این جابه­جایی به سمت داخل یا خارج باعث ایجاد صدامی­شود.

لنگی دیسک باید امتحان شود.
ضخامت دیسک باید یکسانباشد.

 Material Transfer

اگر یک اصطکاک ناهمگون و غیر­یکنواخت درسطح دیسک اتفاق بیفتد، ممکن است باعث ایجاد لغزش یا چسبندگی به­واسطه اصطکاک کمتریا بیشتر شود. این اصطکاک غیر­یکنواخت در بعضی موارد باعث حرکت آسان و در مواردیباعث حرکت کُند لنت روی دیسک می­شود که خود، عامل ایجاد ضربان و نوسان است. بسیاریاز سازنده­ها با این مسئله مواجه بوده­اند، که علت آن استفاده از ماشین­های تراشدانسته شده است.

اصطکاک غیر­یکنواخت باعث ایجاد نقاط سرد و گرم و نقاطغیر­هم­­دما بر روی لنت خواهد شد.

 Loose Parts
همه قطعات باید از لحاظشُل بودن امتحان شوند.

Non Directional Finish
خطوط جهت­داری کههنگام فرایند ماشینکاری روی دیسک به­وجود می­آیند باعث جابه­جایی لنت می­شوند. برایرفع این مشکل می­بایست فرایند تولید به گونه­ای باشد که روی دیسک، شیار ایجادنکند.

ارتباط نوع صدای ترمز و نوع عیب
ترمزها بازه­های متفاوتی از صدا راهنگام ترمز­­گیری یا رها کردن ترمز تولید می­کنند. عملکرد مواد مصرفی در لنت­ها کهبه منظور اتلاف انرژی مورد استفاده قرار می­گیرند، با ایجاد نویز و حرارت همراهاست. در نتیجه جیغ گاه­و­بیگاه ممکن است عادی باشد که علت آن سرما، گرما، رطوبت،برف، گِل، نمک و ... است. به عبارت دیگر جیغ گاه­و­بیگاه همیشه به مفهوم وجود مشکلو یا کاهش اثر ترمز نیست. به یاد داشته باشید که بعضی صداها طبیعی­اند و رفع آنهابه هیچ ترمیم و یا تعمیری نیاز ندارد، نظیر:

1- صدای جیغ: هنگامی که ترمزهاسرد هستند و معمولاً در صبحگاه شنیده می­شود. این صدا طبیعی است و به هیچ سرویسینیاز ندارد. به این پدیده Morning Sickness نیز می­گویند.

گاهی اوقات صدایجیغ تولیدی نشانگر نیاز خودرو به لنت ترمز جدید است.

2- صدای جیغ بلند ممتد: وقتی خودرو در حال حرکت است و ترمز گرفته می­شود یا حتی زمانی که ترمز­گیری انجامنمی­پذیرد، شنیده می­شود. این صدا هنگامی که نشانه روی لنت ترمز با دیسک تماس پیدامی­کند، تولید می­شود و نشان می­دهد که لنت تمام شده است و باید تعویضشود.

تیغه بعد از برخورد به دیسک و تولید صدای جیغ

تیغه تولید صداقبل از برخورد به دیسک

همچنین هر سیستم ترمزی می­تواند در دفعات زیادترمز­گیری در ترافیک­های سنگین یا جاده های پر فراز ­و­نشیب، نویز تولید کند. درچنین شرایطی، دمای دیسک و لنت بسیار بالا می­رود. در این دما جیغ ترمز به علتتغییرات متالورژیکی است که در سطح دیسک و یا لنت اتفاق می­افتد که علت آن نیز ایجادیک سطح سخت با عمق کم روی سطح لنت و یا دیسک است.

3- صدای ناله در طول توقف: این صدا معمولاً به­دلیل لعابی یا شیشه­ای ­شدن سطح دیسک به­واسطه ترمز­های سنگین ومتوالی تولید می­شود و برای رفع آن باید لنت­ها تعویض شوند و سطح دیسک دوبارهپرداخت گردد.

4- صدای نویز: فقط یک­بار هنگام ترمز­گیری از سیستم تعلیق جلوشنیده می­شود. این صدا نتیجه جابه­جایی و حرکت لنت­ها در جهت دوران دیسک است و اگرپدال ترمز محکم فشرده شود، احتمال تولید صدا کمتر می­شود. برای رفع این عیب باید ازنصب صحیح لنت­ها، گیره­ها و Shimها مطمئن شویم.

5- نویز چند­گانه: فقط یکبار بعد از روشن کردن موتور شنیده می­شود. این صدا مربوط به سیستم خودآزمای ترمز ABS است و به هیچ­گونه سرویس و تعمیری نیاز ندارد. سیستم ترمز ABS دارای یک بخشخودآزماست که در بعضی مدل­ها پس از روشن شدن خودرو و با اولین ترمز­گیری و در برخیدیگر بعد از آن­که سرعت خودرو برای اولین بار به حد معینی رسید، عملمی­کند.


دسته بندی صدای ترمز بر اساس فرکانس تولیدی

 Low Frequency Noise

این صدا در فرکانس­های بین 100 تا 1000 هرتز قرار دارد. اینبخش از صدا به­واسطه تحریک نیروی اصطکاک در سطح دیسک و لنت ایجاد می­شود. در اینحالت انرژی داده شده به سیستم به صورت یک پاسخ ارتعاشی در اتصالات و اجزای مرتبط باسیستم ترمزی ظهور پیدا می­کند.


تکنیک­های حذف Low Frequency Noise

الف . بهینه کردن سختی، جرم و دمپینگ اجزای سیستم که با تغییر ماده،سختی اجزای تعلیق و افزودن TMDها قابل اجراست. این راه­حل نتیجه چندان مطلوبی در­برندارد زیرا تنها باعث جابه­جایی فرکانس صدا آن ­هم به اندازه 100 هرتزمی­­شود.

ب . راه دوم، کاهش Forcing Function است که با استفاده از مواداصطکاکی جدید امکان­­پذیر خواهد بود و نتیجه آن، کاهش صدای تولیدی است. به اینمنظور چند ماده اصطکاکی که گمان می­رفت در تولید صدا موثر باشند، مورد ­بررسی قرارگرفتند تا سرنخ­های پتانسیل ایجاد صدا شناسایی شوند. پیشتر، بارزترین خاصیتی که آنرا با تولید صدا همزاد می­دانستند، قابلیت انتقال گشتاور مواد اصطکاکی بود. گرافذیل نشان­دهنده گشتاور انتقال­یافته توسط مواد اصطکاکی غیر­آزبستی و مواد اصطکاکینیمه­فلزی بر حسب صدای تولیدی است. از گراف زیر، می­توان چنین نتیجه گرفت که میزانگشتاور خروجی عامل تولید صدا شناخته نمی­شود زیرا حتی در مواردی با انتقال گشتاورکم نیز صدای مذکور وجود دارد. در عوض با توجه به ترکیباتی که خروجی گشتاور آنهاآزمایش شده است، شناسایی مواد اصطکاکی صدا­دار و مواد اصطکاکی بی­صدا عملیگردید.


تولید یا عدم تولید صدا با توجه به نوع ماده مصرفی

نکتهقابل­توجهی که در طول آزمایش­های مختلف مشخص شد، این بود که یک ماده اصطکاکی کهبرای یک سیستم ترمزی بی­صدا یا کم­صدا به­کار می­رود، لزوماً برای سیستم ترمزی بیصدا یا کم­صدای دیگر کاربرد ندارد.

 Low Frequency Squeal

پهنایباندی بالاتر از 1000 هرتز و کمتر از 5000 هرتز دارد.

تکنیک­های حذف Low Frequency Squeal

راه حلی که برای حذف صدا با فرکانس مذکور پیشنهاد شده ،جدا­سازی مودهای کلیپر و دیسک ترمز است. به­واسطه قیود موجود در سیستم ترمز، تغییردر دیسک ترمز راه­حل آسانتری به نظر می­رسد؛ گر­چه هیچ دلیلی مبنی بر این­که کلیپرجزئی از راه حل نیست، وجود ندارد.

با تغییر مشخصه­های دینامیک سازه­ای دیسکترمز نظیر جرم، دمپینگ و سختی دیسک می­توان به راه­حل فوق رسید اما آسانتر از آن،جایگزینی ماده مصرفی است که استفاده از Damped Iron به­جای چدن خاکستری راه­حلمناسبی به نظر می­رسید که هدف از آن، کاهش دامنه نوسان دیسک است. در واقع ابتدا فرضمی­شد که با افزایش دمپینگ ناشی از جایگزینی ماده Damped Iron دامنه نوسان دیسککاهش می­یابد و Low Frequency Squeal حذف می­­شود اما با آزمایش­های بیشتر مشخص شدکه دمپینگ هیچ نقشی در حذف صدای مذکور ندارد بلکه به­طور موثری باعث جابه­جاییفرکانس تشدید می­شود. به طور مثال در یک مدل خاص باعث جابه­جایی فرکانس تشدید از 2600 به 400 هرتز شده است.

High Frequency Squeal

در فرکانس­هایبالاتر از 5000 هرتز تولید می­شود. در طول سال­ها راه­حل­های متفاوتی برای کاهش آنارائه شده است ولی هیچ­کدام از آنها راه حل مطلق نیست.

تکنیک­های حذف High Frequency Squeal
الف . کاهش سختی لنت یا افزایش سختی دیسک به شرط عدم تغییرضریب اصطکاک باعث کاهش صدای مذکور خواهد شد. در تصور عمومی افزایش سختی دیسک موجبافزایش امپدانس مکانیکی دیسک می­شود و آن را در مقابل پاسخ­دهی به نیروهای ورودی،مقاومتر می­کند. اما نکته اساسی، جابه­جایی وضعیت [mode] پاسخ است.

ب . براساس آزمایش­های صورت­گرفته با دستگاه دینامومتر مشخص شد که دیسک­ها با ابعاد موجودبیشترین صدا را تولید می­کنند ولی افزایش یا کاهش سطح سایش دیسک سبب کاهش صدا بهمیزان قابل­توجهی می­شود که در شکل ذیل نمایش داده شده است.

میزان تغییراتشدت صدا با توجه به میزان سطح سایش
ج . از دیگر عوامل موثر بر تولید صدا, هندسهلنت است که عامل مهمی در توزیع فشار بر دیسک به­شمار می­آید. در شکل ذیل لنت­ها باکاهش 20درصد طول کمان با طول اولیه یعنی پیش از شروع مصرف مقایسه شدند. این کاهش،یک مقدار بهینه در تغییر طول کمان لنت محسوب می­شود. (نواحی خاکستری نشان­دهندهبخش­های برداشته شده­اند.)

د . روش دیگر کاهش صدا استفاده از عایق­هایصداست. عایق­های صدا از دو یا چند لایه فلزی تشکیل شده­اند که بین این لایه­ها موادویسکوالاستیک به­کار می­رود. ماده ویسکوالاستیک ماده­ای چسبناک و لاستیکی­مانند استکه بین دو لایه فلزی قرار می­گیرد.
دو تئوری برای علت حذف صدا توسط این عایق­هاوجود دارد: یکی تاثیر ماده ویسکوالاستیک بر مقاومت ظاهری بین کلیپر و صفحه فلزی پشتلنت است و دیگری، افزایش دمپینگی است که ماده ویسکوالاستیک بر عناصری که روی آنهانصب شده است، اعمال می­کند. اما نکته قابل توجه، وابستگی عملکرد عایق به دما و فشاراست؛ به طوری که دینامیک این­گونه مواد به میزان قابل­توجهی تحت تاثیر عوامل فوققرار دارد. در روش دیگری که در برخی از کارخانه­های لنت­ساز داخلی نیز مورد استفادهقرار می­گیرد، پشت صفحه فلزی لنت یک ماده پلیمری با مقاومت حرارتی بسیار بالاپاشیده می­شود که نقش آن، گرفتن ارتعاشات و حذف صداهای ناشی از آن است.

نکاتاجرایی در تعویض لنت ترمز
هنگام تعویض لنت ترمز، دیسک ترمز را با آب و صابونتمیز کنید تا حالت مغناطیسی سطح دیسک برطرف شود زیرا این کار باعث جدا شدن همه ذراتاز سطح دیسک می­شود؛ در غیر این صورت ذرات مذکور بین دیسک و لنت­ها باقی می­مانند وشاهد پدیده لرزش و ایجاد صدا خواهیم بود.
نکته قابل توجه این است که پس از تعویضلنت­ها نیاز به گذشت زمان است تا سطح دیسک دوباره به میزان مناسب صاف شده و تماسکامل بین دیسک و لنت ایجاد شود زیرا در بسیاری موارد، هنگام استفاده از لنت ترمزجدید صدای جیغ آن را هنگام ترمز­گیری می­شنویم.

نکاتی برای بهبود ترمزگیری وافزایش عمر لنت ترمز
1. گردش هوا به صورت کامل حول مجموعه دیسک و کلیپر باعث خنکشدن لنت و در نتیجه افزایش عمر آن می­شود. در سال 1991 کارخانه شورلت امریکا تعدادزیادی شکایت دریافت کرد که همگی حاکی از کم بودن عمر لنت بود. راه­حل پیشنهادیکارشناسان شرکت GM آن بود که باد­شکن­های خودرو را از دو سمت قسمت جلویی آنبرداشتند. این کار باعث وزش بهتر باد و خنک شدن لنت­ها و در نتیجه افزایش عمر آنشد.
2. در بسیاری از موارد ناکارایی ترمز به­دلیل عوض نشدن روغن ترمز است. به­طور مثال روغنی با دمای جوش 400 درجه سانتیگراد ، پس از یک سال استفاده، دمایجوش آن به 300 درجه سانتیگراد می­رسد که نتیجه آن، تبخیر در مانورها و ترمزگیری­هایشدید و کارایی نامناسب سیستم ترمز است. همچنین تبخیر روغن ترمز به ایجاد حالت قفلیخفیف به­واسطه نیروی پسماند ناشی از فشار بخار روغن می­انجامد که همانند این است کهراننده پدال را فشار دهد و نگه دارد. این موضوع باعث استهلاک زود­­هنگام لنتمی­شود.
3. در بسیاری از موارد کلیپر از منظر بیرونی هیچ مشکلی ندارد و کاملاًخک است اما داخل آن مملو از لجن و رسوب است که این مسئله باعث ایجاد نیروی پسماندناشی از رسوبات پشت پیستون کلیپر و استهلاک سریع لنت می­شود. برای حل این مشکل میبایست کلیپر باز و تمیز و به­طور کامل سرویس شود.
4. هرگز لنت­ها­ی آزبستی یاغیر­آزبستی را جایگزین لنت­های نیمه­فلزی نکنید؛ مگر این­که تامین­کننده قطعاتاجازه این تعویض را بدهد. لنت­های آزبستی یا غیر­آزبستی ساکت­تر از لنت­هاینیمه­فلزی هستند ولی همانند لنت­های نیمه­فلزی تحمل گرما را ندارند. بنابراین درصورت جایگزینی غیر­مجاز لنت­های آزبستی یا غیر­آزبستی به جای لنت­های نیمه­فلزی، بهدلیل حرارت بالا شاهد کاهش عمر لنت و از بین رفتن سریع آن خواهیمبود.


 

آقایان مهندس مجید عسگری بشکائی کارشناس مسؤول اداره تعلیق، ترمز وفرمان و حسین دهقان کاردان اداره تعلیق، ترمز و فرمان در تهیه این مقاله با نگارندههمکاری داشتند.

منبع  :  ماهنامه اندیشه گستر (مسعود بختیاری)